Wtorek, 23 kwietnia 2024 r. Imieniny Ilony, Jerzego, Wojciecha

Ceremonia z oficjalną prezentacją tablicy upamiętniającej cmentarz żydowski w Kcyni

Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Gmina Kcynia  zapraszają na ceremonię uroczystej prezentacji oznakowania cmentarza żydowskiego w Kcyni. Wydarzenie odbędzie się w środę, 27 marca o godz. 12.

Z inicjatywy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa wraz z lokalnymi partnerami organizują trzecią edycję uroczystych prezentacji oznakowań cmentarzy żydowskich. Nowe oznakowania są prezentowane w siedmiu województwach: małopolskim, śląskim, kujawsko-pomorskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, dolnośląskim, lubuskim.

Tę edycję zamyka prezentacja tablicy na terenie cmentarza żydowskiego w Kcyni w województwie kujawsko-pomorskim. 

„Dla społeczności żydowskiej cmentarze mają ogromne znaczenie. Nekropolia żydowska stanowiła kamień węgielny każdej gminy. Uzyskanie zgód na urządzenie cmentarza było definitywnym ugruntowaniem jej istnienia. To akt o większej sile niż przywilej osiedleńczy czy nawet budowa synagogi” – podkreśla Zygmunt Stępiński, dyrektor Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Nowe oznakowanie cmentarza żydowskiego w Kcyni łączy tradycję z nowoczesną formą upamiętnienia. Tablica informacyjna w swoim kształcie nawiązuje do macewy (tradycyjnej formy nagrobka żydowskiego). A zamieszczony na niej znak QR pozwala na odkrycie jej dawnej historii. Kod odsyła odwiedzających na stronę portalu zabytek.pl, gdzie znajduje się szersza charakterystyka nekropolii w Kcyni.

Ceremonia nie jest jedynym elementem upamiętnienia. Wydarzenie to poprzedziły warsztaty dla dzieci i młodzieży z Zespołu Szkół Technicznych w Kcyni, Szkoły Podstawowej im. Orła Białego w Palmierowie oraz Szkoły Podstawowej im. Jana Czochralskiego w Kcyni, przygotowane i przeprowadzone przez edukatorów Muzeum POLIN. Warsztaty te wpisują się w ciąg wieloletnich działań edukacyjnych, podejmowanych lokalnie przez Gminę Kcynia. 

Przez wieki społeczność Kcyni tworzyły trzy narodowości: Polacy, Niemcy i Żydzi.  W przestrzeni miasta nie brakuje materialnych śladów ich obecności. Historia społeczności żydowskiej sięga tu co najmniej początków XV wieku. Urząd Miejski w Kcyni i funkcjonujące przy nim archiwum społeczne – Dźwiękowe Archiwum Kcyni – podejmują  działania, których celem jest zachowanie wielokulturowego dziedzictwa miejsca i popularyzacja wiedzy na ten temat wśród mieszkańców. 

Należą do nich m.in. 

– stałe uczestnictwo w akcji społeczno-edukacyjnej Żonkile z wykorzystaniem materiałów przygotowanych dla dzieci i młodzieży szkolnej;

– publikacja artykułów, popularyzacja dorobku i tłumaczenie artykułów Cezara C. Aronsfelda, historyka urodzonego w Kcyni;

– organizacja cyklicznych spacerów „Historia społeczności żydowskiej” i „Jesteśmy, dopóki pamiętacie”, który odbywa się także na cmentarzu żydowskim;

– organizacja wykładów dotyczących historii społeczności żydowskiej w ramach cyklu „Ciekawość świata”; 

– publikacja materiałów archiwalnych dot. Społeczności żydowskiej – współpraca z Archiwum Państwowym w Bydgoszczy;

– współpraca ze stowarzyszeniem Żydowski Instytut Historyczny – realizacja projektów z dofinansowaniem stowarzyszenia;

– opracowanie tablicy informacyjnej w miejscu, gdzie znajdowała się synagoga; 

– nawiązywanie kontaktów i współpraca z potomkami Żydów, którzy mieszkali przed wojną w Kcyni.

Podczas uroczystości, zgodnie z tradycją żydowską, zostaną złożone na cmentarzu małe kamyki. Skąd wziął się ten zwyczaj? W tradycji żydowskiej istnieje nakaz zaznaczania miejsc pochówku. Łączy się to zarówno z uczczeniem pamięci zmarłego, jak też z koniecznością zaznaczania miejsca kontaktu z umarłym. Pierwszymi formami nagrobków były przydrożne kurhany, na które każdy przechodzący miał obowiązek dołożyć kolejny kamień. Z tego wywodzi się obyczaj układania na grobach małych kamyków. Gest ten wyraża pamięć o zmarłych. Wspólne dla tradycji żydowskiej i nieżydowskiej jest zapalanie świecy.

Prezentacja tablicy oraz program edukacyjny realizowane są w ramach projektu „Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe” (Komponent IV: „Sąsiedzi: przedmioty, ludzie, opowieści”, Priorytet 2: „Program opisu i oznakowania wybranych cmentarzy żydowskich”), finansowanego z grantu udzielonego Muzeum POLIN przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszu EOG oraz przez budżet krajowy. Celem projektu jest ochrona i popularyzacja dziedzictwa polskich Żydów poprzez programy edukacyjne i kulturalne.

Do 2024 roku – przez cały okres realizacji grantu ŻDK – nowe oznakowania cmentarzy żydowskich pojawiły się w każdym z 16 województw. Ceremonie upamiętnienia każdorazowo uzupełnia program edukacyjny skierowany do dzieci i młodzieży.

Upamiętnienie cmentarzy odbywa się w ramach programu „Oznakowanie cmentarzy żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej” realizowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Inicjatorem programu jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Więcej informacji o cmentarzu żydowskim w Kcyni:

Stary cmentarz (ul. Poznańska 18) | Wirtualny Sztetl

cmentarz żydowski – Zabytek.pl

Materiały:

Nowe oznakowania cmentarzy żydowskich w Polsce | Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie

Kontakt dla mediów:

Biuro prasowe Muzeum POLIN
Olga Kaliszewska

tel. +48 535 050 204 
okaliszewska@polin.pl

Urząd Miejski w Kcyni 

Inspektor ds. kultury, oświaty i ewidencji zabytków 

Justyna Makarewicz

tel. 52 589 37 20 w. 115
justyna.makarewicz@kcynia.pl

--> wstecz